विदेश
भ्याटिकनबाट केही माइल पर नाजत हादी श्रीमान्, दस वर्ष कान्छी सौता र दुवैतर्फका सन्तानसँग बस्थिन् । इजिप्टमा जन्मेका उनका श्रीमान्ले उनलाई ज्यादै पिटेपछि उनले छोडेकी थिइन् । तर, उनका सन्तान भने बाबुसँगै रहे । उनका ती निर्दयी श्रीमान् रोममा पिज्जा बनाउने काम गर्छन् । हादीका जस्ता हजारौं बहुविवाह इटालीभर फैलिएको छ । रोमन क्याथोलिक मुलुकमा मुस्लिमहरूको यो तीव्र गतिको र बृहत् आप्रवासको सह-उत्पादन हो । इटालीका अधिकारीहरूले यसतर्फ आँखा चिम्लिएका छन् जसले गर्दा महिलाहरू अस्पष्ट अर्धभूमिगत संसारमा बाँच्न विवश छन् । उनीहरूसँग न्यून अधिकार मात्र रहन्छ भने कुनै स्रोत रहँदैन ।
‘इटालीजस्तो सभ्य मुलुकमा यस तथ्यलाई स्वीकार नगर्नु हास्यास्पद हो,’ मोरक्कोमा जन्मिएका इटालियन विधायक सौद सबई भन्छिन् । उनी इटालीमा रहेका महिला मुस्लिम आप्रवासीहरूको लक्ष्यमा समर्पित अभियानकर्ता हुन् । अरू युरोपेली मुलुकलेझैं इटालीले पनि बहुविवाहको मुद्दाको सामना गर्नुपरेको छ । ठूलो संख्यामा मुस्लिम समुदाय रहेका बि्रटेन र स्पेनका अधिकारीहरू बहुविवाहलाई मान्यता दिनुपर्ने पक्ष्ामा छन् जसले गर्दा पेन्सन, स्वास्थ सेवा र राज्यद्वारा प्रदान गरिने अन्य सुविधामा श्रीमतीहरूको पहुँच पुग्न सक्ने उनीहरूको धारणा छ । इटालीमा एकल महिला र एकल पुरुषको विवाहलाई मात्र स्वीकार गरिन्छ । इटालीमा २७ वर्ष बिताएकी ४७ वषर्ीया सबईको अनुमान अनुसार इटालीमा बहुविवाह गरेका १४ हजार परिवार छन् । अरूको भनाइमा यो संख्या अझ ठूलो हुन सक्छ ।
इटालीमा रहेका बहुविवाह गर्ने पुरुषहरूले बढी कट्टरपन्थी तथा दुव्र्यवहारपूर्ण बहुविवाहको रूप अख्तियार गरेकोमा सबई विश्वस्त छिन् । आफूवरिपरिको पश्चिमा संस्कृतिबाट खतरा महसुस गरेका उनीहरू आफ्ना श्रीमतीहरूलाई प्रायः थुन्छन् र आफूप्रति पूर्णतः निर्भर गराएर जीवनभरि एकान्तबासमा राख्छन् । ‘श्रीमतीहरूलाई एक प्रकारको जेलमै राख्छन्,’ सबई भन्छिन् । जब सबईले आप्रवासी मुस्लिम महिलाका लागि हटलाइन खोलन्, पहिलो तीन महिनामै एक हजार कल उनलाई प्राप्त भए । यो हटलाइनबाट उनी त्यस्तो लुकेको समुदायमा पुगिन् जहाँ महिला सूचनाका लागि आँतुर थिए । उनीहरू हिंस्रक, बहुविवाह भएको परिवारमा फसेका थिए, अलगथलग र एक्लो थिए ।
मोरक्कोकी हादीले असहाय भएको महसुस गर्दै श्रीमान्को कुटाइ र अपमान सहेकी थिइन् । उनले १९८७ मा इटालीमा श्रीमान्लाई भेटेकी थिइन् । त्यसपछि उनीहरूको बिहे भएको थियो । उनी छुट्टी मनाउन इटाली गएकी थिइन् । उनीहरूको विवाह रोमस्थित इजिप्सियन दूतावासमा भएको थियो । एक दशकमै उनले चार सन्तान जन्माइन् । सन् २००० को एक दिन हादी इजिप्टमा छुट्टी मनाएर फर्किन् । उनले इजिप्टमा आफ्नो श्रीमान्को परिवारमा आफ्ना बालबच्चालाई पनि लगेकी थिइन् । रोममा फर्किंदा उनले आफ्नो एपार्टमेन्टमा नयाँ महिला देखिन् । उनी बाहिर रहँदा श्रीमान्ले ती महिलासँग बिहे गरिसकेका थिए । हादीले पहिला त श्रीमान्लाई चुनौती दिइन् । तर, आफूले केही गर्न नसक्ने निधोमा उनी पुगिन् । ‘मेरा श्रीमान्ले भने, ‘मैले यो महिलासँग बिहे गरेको छु,’ हादी भन्छिन्, ‘मैले कारण जान्न चाहेँ । ती महिलालाई घरबाहिर पठाउन भनेँ । श्रीमान्ले अस्वीकार गरे । आफ्ना चार बालबच्चा लिएर म कहाँ जाने भनेर सोधेँ । मैले बालबच्चाको हितका लागि पछि ती महिलालाई स्वीकार गर्ने प्रयत्न गरेँ । तर, उनी दिमाग नभएकी महिला थिइन् ।’
हादीमाथिको श्रीमान्को कुटाइ बढ्दै गयो । हादी पटक-पटक अस्पताल पुगिन् । उनको छातीमा श्रीमान्ले हानेको छुरीको खत अझै छ । डेढ वर्षअघि श्रीमान्ले छोराछोरीलाई समेत कुट्न बाँकी राखेनन् । त्यसपछि हादीले घर छोडेर हिँड्ने निधो गरिन् । उनले अरू मोरक्कन महिलाबाट सबईको केन्द्रबारे थाहा पाइन् । उनले श्रीमान्विरुद्ध फौजदारी मुद्दा दायर गर्ने तयारी गरिन् । यो थाहा पाएर श्रीमान् बालबच्चासहित इजिप्टतर्फ भागे । हादीले आफ्ना बालबच्चा फर्काउन अभियान छेडिन् । उनी सबईको कार्यालयमा इमर्जेन्सी हटलाइनको काम गर्न थालिन् । यसरी उनी अरू मोरक्कन तथा आप्रवासी महिलाको पहुँचमा पुगिन् र उनीहरूलाई आफ्ना अधिकार र अवसरका बारेमा सूचित गर्न थालिन् । ‘महिलाले नै सधैं मूल्य तिर्नुपरेको छ,’ हादी भन्छिन् ।
